خطبه اول: 90/5/7
توصيه به تقوي:
پيامبر اعظم در اولين خطبه نماز جمعه خود فرمود:
اي مردم در کارهاي روزانه و ارزوهاي خود تقوي را از دست ندهيد و در خفا و پنهان پرهيزکار باشيد که پرهيز، نابکاراي را محو مي کند و قدر انسان را بالا مي برد.
هر انسان پرهيزکاري به در جات ارتفاع و فوز عظيم نائل خواهد شد ، پرهيزکاري ، سخط و غضب را نابود مي سازد. و بشر را براي هميشه روسفيد کرده خدا از او راضي مي سازد و به ملکوت اعلي مي رساند
موضوع: نگاهي کوتاه به تشريع نماز جمعه و اهميت آن:
در قرآن کريم با دو دسته از آيات پيرامون نماز جمعه مواجه مي شويم :
1 دسته اول آياتي است که با صراحت به مساله نماز جمعه پرداخته است که تنها در سوره جمعه وجود دارد و همين سه آيه پاياني سوره جمعه را شامل مي شود.
2 دسته دوم آياتي است که در آنها تصريح به مساله نماز جمعه نشده ولي از سوي حضرات ائمه معصومين به نماز جمعه تاويل و تفسير شده است که به نمونه هايي از آن اشاره مي کنم.
الف) يَبَنِى ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ.... . (الأعراف:31/7)
اى فرزندان آدم، جامه خود را در هر نمازى برگيريد...
اگر چه در اين آيه تصريح به نماز جمعه نشده است ولي وقتي از امام صادق(ع) در باره آن پرسيدند فرمود: في العيدين والجمعة. در باره نماز جمعه و عيد فطر و قربان است. تهذيب الأحكام - الشيخ الطوسي - ج 3 - ص 241
توضيح اين روايت مي تواند اين چنين باشد که اگرچه اخذ زينت و پوشيدن لباس هاي زيبا در همه موارد پسنديده و شايسته است ولي در زمانها و مکانهاي ويژه مورد سفارش بيشتر قرار گرفته است که از آن جمله موارد ويژه نماز هاي جمعه و عيدين خواهد بود.
ب) حَفِظُواْ عَلَى الصَّلَوَ تِ وَالصَّلَوةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلَّهِ قَنِتِينَ )البقرة:238/2)
بر نمازها و نماز ميانه مواظبت كنيد، و خاضعانه براى خدا به پا خيزيد.
در باره اين آيه و مضمون آن و اينکه مقصود از صلاه الوسطي و نماز ميانه چيست بحث هاي مفصلي از سوي مفسران گرامي مطرح شده و اقوال متعددي نيز طرح گرديده که يکي از آنها تعيين نماز جمعه به عنوان نماز ميانه است چنانکه از امام باقر(ع) روايت شده که فرمود: والصلاة الوسطى وهي صلاة الجمعة ، والظهر في سائر الأيام صلاه الوسطي در روز جمعه نماز جمعه و در ساير ايام هفته نماز ظهر است. بحار الأنوار: 79 /283.
نظير اين روايت نيز از امام علي (ع) نقل شده است.
مرحوم علامه مجلسي که يکي از مدافعان نظريه تعيين نماز جمعه به عنوان مصداق صلاه الوسطي در تبيين وجه آن از قول سيد داماد مي نويسد: نماز هاي واجب يوميه در وطن در روز جمعه پانزده رکعت است و در ساير ايام هفته هفده رکعت و در روزهايي که انسان در سفر به سر مي برد يازده رکعت خواهد بود.
پس با توجه به تعداد رکعات نماز هاي يوميه معلوم مي شود که آمار ميانه رکعات مربوط به روز جمعه و به خاطز نماز جمعه است از اين رو تعيين نماز جمعه به عنوان نماز ميانه امري توجيه پذير خواهد بود. بحار الأنوار: 79 /286.
ج) وَ السَّمَآءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ * وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ * وَ شَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ البروج: 3/85.
سوگند به آسمان آكنده ز برج * و به روز موعود * و به گواه و مورد گواهى. البروج: 3/85 .
در باره تفسير اين آيه و بويژه اينکه مقصود از دو واژه شاهد و مشهود چيست مباحث گوناگوني ميان مفسران و دانشمندان علوم قرآني مطرح شده که جاي طرح تفصيلي آنها در اين مختصر نمي باشد و تنها با اشاره به برخي نمونه ها اکتفاء مي نماييم.
مرحوم مجلسي در باره تعيين مصداق شاهد و مشهود دوازده قول و مرحوم طبرسي هشت قول نقل نموده اند و در مجموعه اقوال يک قول مطرح اين است که مقصود از شاهد روز جمعه و مقصود از مشهود روز عرفه است. بحار الانوار: 89/263. مجمع البيان: ذيل آيه.
مرحوم طبرسي پس از روايت قول مزبور در باره روز جمعه آنرا به ابن عباس و قتاده و امام باقر و صادق (ع) منسوب دانسته است.
در روايتي هم وارد شده که پيامبر فرمود: سيد الايام يوم الجمعه و هي شاهد و مشهود يوم عرفه.
سيد ايام روز جمعه است و او شاهد است و مشهود روز عرفه است. روضه الواعظين: 2/231
البته همانطوري که روشن به نظر مي آيد علت تاويل کلمه شاهد به روز جمعه شايد به خاطر اين باشد که در اين روز نماز جمعه اقامه مي شود و اين روز شاهد اجتماع عموم مسلمانان در مراسم نماز جمعه است.
و از پيامبر اعظم (ص) نيز مشابه همين علت در روايتي که مجمع البيان نقل نموده بيان شده است چونانکه فرمود:
وسمي يوم الجمعة شاهدا ، لأنه يشهد على كل عامل بما عمل فيه.
روز جمعه را شاهد ناميده اند زيرا آنروز براي هر کسي هر آنچه انجام داده شهادت و گواهي خواهد داد. مجمع البيان: 10/315.
اهميّت جمعه و نماز جمعه در سنت و روايات:
قبل از نماز جمعه خود روز جمعه داراي اهميت بالايي است که اين اهميت از جهت مناسبتهاي واقع شده در اين روز نيز قابل اثبات است.
امام صادق(ع) فرمود:
ان الله اختار من کل شي شيئا .اختار من الايام يوم الجمعه.
خداوند از هر چيزي موردي را انتخاب نمود و برگزيد و از ميان روزها روز جمعه را برگزيد. بحارالانوار: 286/86.
جمعه عامل برتري امت پيامبر:
در حديث قدسي آمده است که موسي به خداوند عرضه داشت چرا امت پيامبر اسلام را بر ساير امت ها برتري دادي؟
فرمود: به خاطر ده چيز .....که يکي از آنها برخورداري از روز جمعه است. مجمع البحرين در ذيل ماده عشر.
روز جمعه فرصت برداشتن محنت هاي ايوب و زمان خطاب شدن به آتش براي سرد شدن و حفظ جان ابراهيم و و زمان نزول گوسفندي براي قرباني شدن به جاي اسماعيل و ساير مناسبتهاي گوناگون تاريخي است که همه بيانگر اهميت آن است.
جابر بن عبد اللّه انصارى از امام على عليه السلام روايت مى كند كه آن حضرت در باره اهميّت روز جمعه فرمود: بيشتر خواسته ها و حاجت هايتان را در روز جمعه از خداوند متعال بخواهيد، زيرا ساعت هايى در روز جمعه وجود دارد كه در آن ساعات دعاها و حاجت هاى مردم در صورتى كه همراه با گناهان و معاصى نباشد، به اجابت مى رسد؛ و بدانيد كه خوبى ها و بدى ها در روز جمعه دو برابر مى شوند. كتاب محاسن، ج 1، ص 59، ح 95.
امام صادق عليه السلام از پدرش، از امام على عليه السلام روايت مى كند كه فرمود: اگر ده بار از حضور در نماز عيد قربان محروم شوم، از يك بار حضور نيافتن بدون عذر در نماز جمعه، برايم بهتر است. قرب الاسناد، ص 153، ح 563. تهذيب الاحكام، ج 3، ص 247، ح 676.
و دوباره نقل شده كه امام على عليه السلام براى حضور در نماز جمعه پياده و با پاى برهنه در حالى كه كفش خود را به دست چپ گرفته بود، مى رفت، تا عظمت و بزرگى نماز جمعه را نشان دهد، و مى فرمود: اين جا مكانى متعلّق به خداوند است.
دعائم الاسلام: ج 1، ص 182. بحارالانوار: ج 89، ص 255، ح 71.
در روايتي از پيامبر اعظم نقل شده که فرمود: ما من مومن مشي بقديمه الي الجمعه الا خفف الله عليه اهوال يوم القيامه بعد ما يخطب الامام.
هيچ انسان مومني نسيت که قدمي براي رفتن به سوي نماز جمعه بردارد مگر آنکه خداوند پس از خطبه امام هراس روز قيامت را بر وي سبک مي سازد. مستدرک الوسايل: 41/6.
خطبه دوم: 90/5/7
توصيه مجدد به تقوي:
مناسبتها:
1 هفته نماز جمعه و روز اقامه اولين نماز جمعه در 5 مرداد در تهران به امامت آيه الله طالقاني.
فلسفه تشريع نماز جمعه براي اين است که نماز جمعه در متن زندگي مردم حضور پيدا کند و موجب تحول در زندگي و جامعه شود.
نماز جمعه مي تواند مايه ارامش و امنيت رواني جامعه شود
نماز جمعه مي تواند در شخصيت افراد جامعه تحول ايجاد نمايد و فرهنگ و تمدن اجتماعي را تقويت نمايد.
نماز جمعه ظرف حيات ديني و سياسي اجتماع است و حضور بيشتر در نمار جمعه نشانه حيات و زندگي با نشاط سياسي و ديني مردم خواهد بود.
نماز جمعه بستر تفاهم و همگرايي و انسجام اجتماعي و نمادي از وفاداري مردم به انقلاب و نظام اسلامي و ارزش هاي آن است.
نماز جمعه نمادي از حضور ملت و نماينده افکار عمومي اجتماع است.
با اذان ظهر جمعه و نواختن صداي ناقوس معنوي و الهي دعوت به نماز از سوي موذن همه مردم مومن و علاقه مند به نماز جمعه با رها کردن همه بازيچه هاي دنيايي به نماز جمعه روي مي آورند و به توصيه هاي و نصيحت ها و خطبه هاي خطبي جمعه گوش فرا مي دهند و پس از دريافت بصيرت لازم و دريافت روشنگري مفيد نسبت به دين و دنياي انها به همراه امام و خطيب عاشقانه بر مي خيزند و دو رکعت نماز عشق و نماز پاکيزگي و تقوا مي خوانند و با اين عمل از روي اخلاص وجود آدمي همانند آيينه صاف نوراني و روشن خواهد شد و انگاه است که دعاي هفتاد هزار فرشته و ملک در شب معراج که دعاي مي کردند اللهم اغفر للذين يحضرون صلاه الجمعه. مستجاب مي شود و همگان با طينتي پاکيزه به خانه مي روند تا يک هفته را در آرامش از توطئه هاي دشمنان انسي و جني به سر برند.
2 روز دهم مرداد بنا به تعيين و نوشتار تقويم روز اول ماه مبارک رمضان است.
امام راحل در باره اهيمت توجه براي ورود به ماه مبارک رمضان بياناتي دارند که نمونه اي از آن اين است:
فرمود: اكنون در آستانه شهر اللَّه و مقام ضيافت اللَّه هستيم و من خود اقرار دارم كه لايق اين ضيافت نيستم. شهر شعبان المعظم كه شهر امامان است، در شرف گذشتن و ما خود را نتوانستيم مهيا كنيم براى شهر اللَّه.
دعاها را گاهى با لقلقه لسان خواندم و از آن ها چيزى حاصل نشد، در اين آخر شهر عرض مى كنم: «اللَّهُمَّ انْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنا فيِما مَضى مِنْ شَعبانَ فَاغْفِرْ لَنا فِيما بَقِىَ مِنهُ».
در اين ايام باقي مانده از ماه شعبان بايستي تلاش کنيم تا آماده حضور در فيض معنوي رمضان بشويم همين طور که کسي را در ميهماني راه نمي دهند آنهم ميهماني خداي عزوجل.
ماه شعبان براي اين است که ماه طعم رمضان را بچشيم و بتوانيم با معرفت به آن وارد شويم و گرنه بدون معرفت وارد شدن که تنها ورود جسم ما به رمضان است نه ورود روح مان.
کسي که طعم زبان عسل نمي فهمد
تو هر چه هم بخواني غزل نمي فهمد
امام سجاد براي ورود به اين ماه دعاي مخصوصي را بيان مي کند و مي خواند.
وكان من دعائه عليه السلام إذا دخل شهر رمضان الحمد الله الذي هدانا لحمده، وجعلنا من أهله لنكون لاحسانه من الشاكرين، وليجزينا على ذلك جزاء المحسنين، والحمد لله الذي حبانا بدينه، واختصنا بملته، وسبلنا في سبل إحسانه لنسلكها بمنه إلى رضوانه، حمدا يتقبله منا، ويرضى به عنا، والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان، شهر الصيام، وشهر الاسلام، وشهر الطهور، وشهر التمحيص، وشهر القيام، ،.... الصحيفة السجاديه الكاملة، دعاى (44).
عناوين مهم دعاي امام سجاد:
1 - ورود به ماه رمضان يكى از توفيقات الهى است.
والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان
اين جمله امام بيانگر اين مطلب است كه ورود حقيقى به اين ماه براى هركسى ميسور نيست، بلكه بايد با توفيق الهى قرين باشد، زيرا ورود با تمام وجود اعم ا زروح و جسم و همه اعضاء در ماه رمضان و در عمل ارزشمند روزه مهم و ارزشمند است نه تنها ورود جسمانى محض كه هيچ فايده اى نخواهد داشت، و تنها مسقط تكليف است. بلكه روزه حقيقى يعنى روزه خاص الخواص كه همه اعضاء و جوارح و قلب روزه باشد.
2 - ماه رمضان يكى از راه هاى رسيدن به خداوند است.
والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان
اين مطلب نيز مفيد اين معنا در اهميت ماه رمضان است، و اينكه راههاى رسيدن به خداوند توقيفى است، نه اينكه از هر راهى و هر طريقى كه توانستيم و به ذهنان برسد، مى توانيم بهخ خدا نزديك شويم، بلكه ممكن است بسيارى زا راهها انسان و آدمى را به غير خدا نزديك كند، پس راه هاى رسيدن به خدا بايستى از طريق خداوند و اولياى آنها تعيين شود، تا به سرمنزل مقصود مقصد برسد.
3 - امام سجاد براى ماه رمضان غير از همان نام معروف، پنج نام ديگر مطرح فرمودند كه هر كدام بيانگر يك موضوع مستقلى هستند.
شهر الصيام، شهر الاسلام، شهر الطهور، شهر التمحيص، شهر القيام.
توجه نمودن به آداب و اعمال ماه رمضان و ضرورت استقبال از رمضان و رعايت احکام يوم الشک.
روز دو شنبه يوم الشک است ممکن است روز آخر شعبان باشد و ممکن است روز اول رمضان .
از همين جهت روزه اين روز مورد تاکيد و سفارش است و روزه اين روز نيز به معنايي مي شود استقبال از رمضان يعني يک روز زودتر روزه گرفتن براي رفتن به استقبال از ماه مبارک رمضان.
تذکر رعايت وظايف و مسايل مربوط به ماه رمضان و حفظ شئون ماه رمضان و اجتناب از روزه خواري و تظاهر به افطار در محافل عمومي و توصيه به برخورد اسلامي اما با شدت و مطابق قانون با متخلفان در اين عرصه.
توصيه به تقوي:
پيامبر اعظم در اولين خطبه نماز جمعه خود فرمود:
اي مردم در کارهاي روزانه و ارزوهاي خود تقوي را از دست ندهيد و در خفا و پنهان پرهيزکار باشيد که پرهيز، نابکاراي را محو مي کند و قدر انسان را بالا مي برد.
هر انسان پرهيزکاري به در جات ارتفاع و فوز عظيم نائل خواهد شد ، پرهيزکاري ، سخط و غضب را نابود مي سازد. و بشر را براي هميشه روسفيد کرده خدا از او راضي مي سازد و به ملکوت اعلي مي رساند
موضوع: نگاهي کوتاه به تشريع نماز جمعه و اهميت آن:
در قرآن کريم با دو دسته از آيات پيرامون نماز جمعه مواجه مي شويم :
1 دسته اول آياتي است که با صراحت به مساله نماز جمعه پرداخته است که تنها در سوره جمعه وجود دارد و همين سه آيه پاياني سوره جمعه را شامل مي شود.
2 دسته دوم آياتي است که در آنها تصريح به مساله نماز جمعه نشده ولي از سوي حضرات ائمه معصومين به نماز جمعه تاويل و تفسير شده است که به نمونه هايي از آن اشاره مي کنم.
الف) يَبَنِى ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ.... . (الأعراف:31/7)
اى فرزندان آدم، جامه خود را در هر نمازى برگيريد...
اگر چه در اين آيه تصريح به نماز جمعه نشده است ولي وقتي از امام صادق(ع) در باره آن پرسيدند فرمود: في العيدين والجمعة. در باره نماز جمعه و عيد فطر و قربان است. تهذيب الأحكام - الشيخ الطوسي - ج 3 - ص 241
توضيح اين روايت مي تواند اين چنين باشد که اگرچه اخذ زينت و پوشيدن لباس هاي زيبا در همه موارد پسنديده و شايسته است ولي در زمانها و مکانهاي ويژه مورد سفارش بيشتر قرار گرفته است که از آن جمله موارد ويژه نماز هاي جمعه و عيدين خواهد بود.
ب) حَفِظُواْ عَلَى الصَّلَوَ تِ وَالصَّلَوةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلَّهِ قَنِتِينَ )البقرة:238/2)
بر نمازها و نماز ميانه مواظبت كنيد، و خاضعانه براى خدا به پا خيزيد.
در باره اين آيه و مضمون آن و اينکه مقصود از صلاه الوسطي و نماز ميانه چيست بحث هاي مفصلي از سوي مفسران گرامي مطرح شده و اقوال متعددي نيز طرح گرديده که يکي از آنها تعيين نماز جمعه به عنوان نماز ميانه است چنانکه از امام باقر(ع) روايت شده که فرمود: والصلاة الوسطى وهي صلاة الجمعة ، والظهر في سائر الأيام صلاه الوسطي در روز جمعه نماز جمعه و در ساير ايام هفته نماز ظهر است. بحار الأنوار: 79 /283.
نظير اين روايت نيز از امام علي (ع) نقل شده است.
مرحوم علامه مجلسي که يکي از مدافعان نظريه تعيين نماز جمعه به عنوان مصداق صلاه الوسطي در تبيين وجه آن از قول سيد داماد مي نويسد: نماز هاي واجب يوميه در وطن در روز جمعه پانزده رکعت است و در ساير ايام هفته هفده رکعت و در روزهايي که انسان در سفر به سر مي برد يازده رکعت خواهد بود.
پس با توجه به تعداد رکعات نماز هاي يوميه معلوم مي شود که آمار ميانه رکعات مربوط به روز جمعه و به خاطز نماز جمعه است از اين رو تعيين نماز جمعه به عنوان نماز ميانه امري توجيه پذير خواهد بود. بحار الأنوار: 79 /286.
ج) وَ السَّمَآءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ * وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ * وَ شَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ البروج: 3/85.
سوگند به آسمان آكنده ز برج * و به روز موعود * و به گواه و مورد گواهى. البروج: 3/85 .
در باره تفسير اين آيه و بويژه اينکه مقصود از دو واژه شاهد و مشهود چيست مباحث گوناگوني ميان مفسران و دانشمندان علوم قرآني مطرح شده که جاي طرح تفصيلي آنها در اين مختصر نمي باشد و تنها با اشاره به برخي نمونه ها اکتفاء مي نماييم.
مرحوم مجلسي در باره تعيين مصداق شاهد و مشهود دوازده قول و مرحوم طبرسي هشت قول نقل نموده اند و در مجموعه اقوال يک قول مطرح اين است که مقصود از شاهد روز جمعه و مقصود از مشهود روز عرفه است. بحار الانوار: 89/263. مجمع البيان: ذيل آيه.
مرحوم طبرسي پس از روايت قول مزبور در باره روز جمعه آنرا به ابن عباس و قتاده و امام باقر و صادق (ع) منسوب دانسته است.
در روايتي هم وارد شده که پيامبر فرمود: سيد الايام يوم الجمعه و هي شاهد و مشهود يوم عرفه.
سيد ايام روز جمعه است و او شاهد است و مشهود روز عرفه است. روضه الواعظين: 2/231
البته همانطوري که روشن به نظر مي آيد علت تاويل کلمه شاهد به روز جمعه شايد به خاطر اين باشد که در اين روز نماز جمعه اقامه مي شود و اين روز شاهد اجتماع عموم مسلمانان در مراسم نماز جمعه است.
و از پيامبر اعظم (ص) نيز مشابه همين علت در روايتي که مجمع البيان نقل نموده بيان شده است چونانکه فرمود:
وسمي يوم الجمعة شاهدا ، لأنه يشهد على كل عامل بما عمل فيه.
روز جمعه را شاهد ناميده اند زيرا آنروز براي هر کسي هر آنچه انجام داده شهادت و گواهي خواهد داد. مجمع البيان: 10/315.
اهميّت جمعه و نماز جمعه در سنت و روايات:
قبل از نماز جمعه خود روز جمعه داراي اهميت بالايي است که اين اهميت از جهت مناسبتهاي واقع شده در اين روز نيز قابل اثبات است.
امام صادق(ع) فرمود:
ان الله اختار من کل شي شيئا .اختار من الايام يوم الجمعه.
خداوند از هر چيزي موردي را انتخاب نمود و برگزيد و از ميان روزها روز جمعه را برگزيد. بحارالانوار: 286/86.
جمعه عامل برتري امت پيامبر:
در حديث قدسي آمده است که موسي به خداوند عرضه داشت چرا امت پيامبر اسلام را بر ساير امت ها برتري دادي؟
فرمود: به خاطر ده چيز .....که يکي از آنها برخورداري از روز جمعه است. مجمع البحرين در ذيل ماده عشر.
روز جمعه فرصت برداشتن محنت هاي ايوب و زمان خطاب شدن به آتش براي سرد شدن و حفظ جان ابراهيم و و زمان نزول گوسفندي براي قرباني شدن به جاي اسماعيل و ساير مناسبتهاي گوناگون تاريخي است که همه بيانگر اهميت آن است.
جابر بن عبد اللّه انصارى از امام على عليه السلام روايت مى كند كه آن حضرت در باره اهميّت روز جمعه فرمود: بيشتر خواسته ها و حاجت هايتان را در روز جمعه از خداوند متعال بخواهيد، زيرا ساعت هايى در روز جمعه وجود دارد كه در آن ساعات دعاها و حاجت هاى مردم در صورتى كه همراه با گناهان و معاصى نباشد، به اجابت مى رسد؛ و بدانيد كه خوبى ها و بدى ها در روز جمعه دو برابر مى شوند. كتاب محاسن، ج 1، ص 59، ح 95.
امام صادق عليه السلام از پدرش، از امام على عليه السلام روايت مى كند كه فرمود: اگر ده بار از حضور در نماز عيد قربان محروم شوم، از يك بار حضور نيافتن بدون عذر در نماز جمعه، برايم بهتر است. قرب الاسناد، ص 153، ح 563. تهذيب الاحكام، ج 3، ص 247، ح 676.
و دوباره نقل شده كه امام على عليه السلام براى حضور در نماز جمعه پياده و با پاى برهنه در حالى كه كفش خود را به دست چپ گرفته بود، مى رفت، تا عظمت و بزرگى نماز جمعه را نشان دهد، و مى فرمود: اين جا مكانى متعلّق به خداوند است.
دعائم الاسلام: ج 1، ص 182. بحارالانوار: ج 89، ص 255، ح 71.
در روايتي از پيامبر اعظم نقل شده که فرمود: ما من مومن مشي بقديمه الي الجمعه الا خفف الله عليه اهوال يوم القيامه بعد ما يخطب الامام.
هيچ انسان مومني نسيت که قدمي براي رفتن به سوي نماز جمعه بردارد مگر آنکه خداوند پس از خطبه امام هراس روز قيامت را بر وي سبک مي سازد. مستدرک الوسايل: 41/6.
خطبه دوم: 90/5/7
توصيه مجدد به تقوي:
مناسبتها:
1 هفته نماز جمعه و روز اقامه اولين نماز جمعه در 5 مرداد در تهران به امامت آيه الله طالقاني.
فلسفه تشريع نماز جمعه براي اين است که نماز جمعه در متن زندگي مردم حضور پيدا کند و موجب تحول در زندگي و جامعه شود.
نماز جمعه مي تواند مايه ارامش و امنيت رواني جامعه شود
نماز جمعه مي تواند در شخصيت افراد جامعه تحول ايجاد نمايد و فرهنگ و تمدن اجتماعي را تقويت نمايد.
نماز جمعه ظرف حيات ديني و سياسي اجتماع است و حضور بيشتر در نمار جمعه نشانه حيات و زندگي با نشاط سياسي و ديني مردم خواهد بود.
نماز جمعه بستر تفاهم و همگرايي و انسجام اجتماعي و نمادي از وفاداري مردم به انقلاب و نظام اسلامي و ارزش هاي آن است.
نماز جمعه نمادي از حضور ملت و نماينده افکار عمومي اجتماع است.
با اذان ظهر جمعه و نواختن صداي ناقوس معنوي و الهي دعوت به نماز از سوي موذن همه مردم مومن و علاقه مند به نماز جمعه با رها کردن همه بازيچه هاي دنيايي به نماز جمعه روي مي آورند و به توصيه هاي و نصيحت ها و خطبه هاي خطبي جمعه گوش فرا مي دهند و پس از دريافت بصيرت لازم و دريافت روشنگري مفيد نسبت به دين و دنياي انها به همراه امام و خطيب عاشقانه بر مي خيزند و دو رکعت نماز عشق و نماز پاکيزگي و تقوا مي خوانند و با اين عمل از روي اخلاص وجود آدمي همانند آيينه صاف نوراني و روشن خواهد شد و انگاه است که دعاي هفتاد هزار فرشته و ملک در شب معراج که دعاي مي کردند اللهم اغفر للذين يحضرون صلاه الجمعه. مستجاب مي شود و همگان با طينتي پاکيزه به خانه مي روند تا يک هفته را در آرامش از توطئه هاي دشمنان انسي و جني به سر برند.
2 روز دهم مرداد بنا به تعيين و نوشتار تقويم روز اول ماه مبارک رمضان است.
امام راحل در باره اهيمت توجه براي ورود به ماه مبارک رمضان بياناتي دارند که نمونه اي از آن اين است:
فرمود: اكنون در آستانه شهر اللَّه و مقام ضيافت اللَّه هستيم و من خود اقرار دارم كه لايق اين ضيافت نيستم. شهر شعبان المعظم كه شهر امامان است، در شرف گذشتن و ما خود را نتوانستيم مهيا كنيم براى شهر اللَّه.
دعاها را گاهى با لقلقه لسان خواندم و از آن ها چيزى حاصل نشد، در اين آخر شهر عرض مى كنم: «اللَّهُمَّ انْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنا فيِما مَضى مِنْ شَعبانَ فَاغْفِرْ لَنا فِيما بَقِىَ مِنهُ».
در اين ايام باقي مانده از ماه شعبان بايستي تلاش کنيم تا آماده حضور در فيض معنوي رمضان بشويم همين طور که کسي را در ميهماني راه نمي دهند آنهم ميهماني خداي عزوجل.
ماه شعبان براي اين است که ماه طعم رمضان را بچشيم و بتوانيم با معرفت به آن وارد شويم و گرنه بدون معرفت وارد شدن که تنها ورود جسم ما به رمضان است نه ورود روح مان.
کسي که طعم زبان عسل نمي فهمد
تو هر چه هم بخواني غزل نمي فهمد
امام سجاد براي ورود به اين ماه دعاي مخصوصي را بيان مي کند و مي خواند.
وكان من دعائه عليه السلام إذا دخل شهر رمضان الحمد الله الذي هدانا لحمده، وجعلنا من أهله لنكون لاحسانه من الشاكرين، وليجزينا على ذلك جزاء المحسنين، والحمد لله الذي حبانا بدينه، واختصنا بملته، وسبلنا في سبل إحسانه لنسلكها بمنه إلى رضوانه، حمدا يتقبله منا، ويرضى به عنا، والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان، شهر الصيام، وشهر الاسلام، وشهر الطهور، وشهر التمحيص، وشهر القيام، ،.... الصحيفة السجاديه الكاملة، دعاى (44).
عناوين مهم دعاي امام سجاد:
1 - ورود به ماه رمضان يكى از توفيقات الهى است.
والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان
اين جمله امام بيانگر اين مطلب است كه ورود حقيقى به اين ماه براى هركسى ميسور نيست، بلكه بايد با توفيق الهى قرين باشد، زيرا ورود با تمام وجود اعم ا زروح و جسم و همه اعضاء در ماه رمضان و در عمل ارزشمند روزه مهم و ارزشمند است نه تنها ورود جسمانى محض كه هيچ فايده اى نخواهد داشت، و تنها مسقط تكليف است. بلكه روزه حقيقى يعنى روزه خاص الخواص كه همه اعضاء و جوارح و قلب روزه باشد.
2 - ماه رمضان يكى از راه هاى رسيدن به خداوند است.
والحمد لله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان
اين مطلب نيز مفيد اين معنا در اهميت ماه رمضان است، و اينكه راههاى رسيدن به خداوند توقيفى است، نه اينكه از هر راهى و هر طريقى كه توانستيم و به ذهنان برسد، مى توانيم بهخ خدا نزديك شويم، بلكه ممكن است بسيارى زا راهها انسان و آدمى را به غير خدا نزديك كند، پس راه هاى رسيدن به خدا بايستى از طريق خداوند و اولياى آنها تعيين شود، تا به سرمنزل مقصود مقصد برسد.
3 - امام سجاد براى ماه رمضان غير از همان نام معروف، پنج نام ديگر مطرح فرمودند كه هر كدام بيانگر يك موضوع مستقلى هستند.
شهر الصيام، شهر الاسلام، شهر الطهور، شهر التمحيص، شهر القيام.
توجه نمودن به آداب و اعمال ماه رمضان و ضرورت استقبال از رمضان و رعايت احکام يوم الشک.
روز دو شنبه يوم الشک است ممکن است روز آخر شعبان باشد و ممکن است روز اول رمضان .
از همين جهت روزه اين روز مورد تاکيد و سفارش است و روزه اين روز نيز به معنايي مي شود استقبال از رمضان يعني يک روز زودتر روزه گرفتن براي رفتن به استقبال از ماه مبارک رمضان.
تذکر رعايت وظايف و مسايل مربوط به ماه رمضان و حفظ شئون ماه رمضان و اجتناب از روزه خواري و تظاهر به افطار در محافل عمومي و توصيه به برخورد اسلامي اما با شدت و مطابق قانون با متخلفان در اين عرصه.
