2026 August 18 - سه شنبه 27 مرداد 1405
نوروز در نگرش معرفت دينى
کد خبر: ٣٠٥ تاریخ انتشار: ٢٧ اسفند ١٣٨٩ - ١٣:١٧ تعداد بازدید: 1524
صفحه نخست » خطبه سال 90 به قبل » خطبه های نماز جمعه
نوروز در نگرش معرفت دينى

خطبه اول: 89/12/27

توصيه به تقوي:

عن الامام علي(ع): من اشعر التقوي قلبه برزمهله و فاز عمله فاهتبلوا هبلها و اعملوا للجنه عملها.   نهج البلاغه: خطبه 132.

امام علي (ع) فرمود: هر كس تقورارا جامه و لباس زيرين دل و قلب خود قرار دهد در خير و نيكويي گوي سبقت را از ديگران ربوده و كارهايش قرين موفقيت شود.

پس بهره ها و خوبي هاي تقورا غنيمت شماريد و براي بهشت كار بهشتي كنيد.

 

موضوع:  نوروز در نگرش معرفت دينى:

دين اسلام  كه دين جامع الهي براي هميشه زمان و زمين است از فرصت كم نظير نوروز نيز براي ديني كردن جامعه و تحقق حاكميت معنوي و الهي در جهان و زندگي مردم بهره جسته و براي آن اعمال و عباداتي تعيين نموده است و همچنين مناسبتهايي را نيز براي اين فرصت هماهنگ كرده است.

 نوروز يكى از اعياد باستانى است كه قبل از اسلام نيز در ميان مردم ايران مطرح بوده وهمچنان مورد علاقه آنها مى باشد، نوروز هميشه همراه با آغاز فصل بهار وبيدارى طبيعت مى باشد، ومردم با روحيه شاد وتازه به شادمانى وديد وبازديد كه از سنّتهاى ديرين ايرانيان بوده مى پردازند.

امّا قضاوت دينى و نگاه معرفت دينى در باره اين نشئه تاريخى در ميان نقل ها و روايات به طور گوناگون و متفاوت مطرح شده است، و نظرات متفاوتى را به جامعه بشرى ارائه نموده اند، مطابق برخى نقل ها نوروز اختصاص به غير مسلمانان و موحدان دارد و اسلام هيچ گونه تاييدى را براى آن ايراد نكرده است، و بنا بر اين نظريه نوروز به طور تمام و كمال، مذمّت شده و بايستى از آن احتراز و اجتناب كرد، و مدعيان اين نظريه به رواياتى از حضرات معصومان نيز استناد نموده اند، كه طرح آنها دذراين مجال نمى گنجد.

 ولى در مقابل نظر ديگرى مطرح است، كه به طور كامل نوروز را با همه متن و حواشى آن مورد تاييد و امضاء قرار داده است، و از آن دفاع نموده و خواستار ترويج فرهنگ نوروز در جامعه مى باشد، به طور طبيعى اين گروه نيز براى اثبات مدعاى خود به رواياتى چند تمسّك كرده اند.

 امّا باتامل در مجموعه معارف دينى و اجتناب از افراط و تفريط در نظريه پردازى ها، مى توان به نظريه سوّم يدست يافت كه عبارت از راه ميانه و حد وسط و جمع ميان دو نظريه باشد.

اسلام و اديان توحيدى به طور مطلق و بدون قيد و شرط با نوروز و سنت هاى آن موافق نيستند، و آن را نيز امضاء ننموده اند، و به طور مطلق نيز آن را ابطال نكرده اند، بلكه راه ميانه را انتخاب نموده اند بدين صورت كه آندسته از سنّت هاى غلط و ناصحيح را باطل كرده و از انجام آنها و ترويج آنها منع كرده و دسته ديگر كه منعى نداشته است را تاييد نموده و به ترويج آن توصيه كرده است.

 صله رحم، شادابى، توجّه به مسايل نو و جديد، توجّه به طبيعت سبز و آوردن سبزه به درون خانه، پوشيدن لباس نو و زيبا، انجام مسافرت و پرداختن به تفريح براى تجديد قوا، و هزاران سنّت ديگر نوروز كه مورد تاييد اديان توحيدى و اسلام بوده است را امضاء نموده و به آنها تشويق كرده است.

 امّا برخى از سنّت هاى غلط نيز كه در نوروز بوده را باطل كرده و از آنها نهى نموده است.

 پس با توجه به اين توضيحات معلوم مى شود، كه اسلام با بخش معظمى از نوروز موافق است و آن را تاييد مى كند، زيرا اينها سنتهايى بوده كه اگر قبل از اسلام هم نبود، لازم بود اسلام تاسيس كند، و براى سعادت بشر بدان ها توصيه نمايد.

 از اين رو اسلام ضمن تاييد آن سنتهاى صحيح، به تكميل و اصلاح آن نيز پرداخته است، به طور مثال براى آغازين لحظه ورود در سال نو دعايى تاسيس نموده و براى قرائت آن يز پاداشى قرار داده است، تا مردم ضمن توجه به مسايل باستانى خود از اجر و پاداش معنوى هم برخودار باشند، زيرا خداوند زا آن جهت كه به سعادت بندگانش اميدوار و علاقه مند است به دنبال روزنه اى است كه براى تشويق بندگان به آنها اجر و پاداش بدهد.

 دعاى لحظه تحويل سال: »يا مقلب القلوب والابصار، يا محول الحول والاحوال، يا مدبرالليل والنهار، حول حالنا الى احسن الحال«

 جالب توجه اينكه دعاى تحويل سال نيز با مضمونى مطابق با فضاى تحويل سال جديد و ايجاد معنويت و ارتباط با خداوند و خالق جهان، و مدبر عالم، تدبير شده است، اين نيز مى تواند مويد راز تشويقى خداوند عزوجل براى بندگان باشد، از هر طريقى كه مى شود بايستى رابطه انسان با خدا را برقرار نمود.

 نمونه هايى از تاييدات و اصلاحات آداب نوروز باستانى:

 مرحوم شيخ حرّ عاملى در كتاب وسائل الشيعة بابى را گشوده به عنوان »باب استحباب غسل يوم النيروز«، وروايتى را از مصباح شيخ طوسى از معلّى بن خنيس، از امام صادق (ع) نقل مى نمايد كه آن حضرت فرمود: »إذا كان يوم النيروز فاغتسل والبس أنظف ثيابك« يعنى وقتى روز نوروز فرا رسيد غسل كن وبهترين وتميزترين لباست را بپوش. وسائل الشيعة (آل البيت ) - الحر العاملي: 335/3.

 در مفاتيح الجنان مى خوانيم: وامّا اعمال عيد نوروز پس چنان است كه حضرت صادق(ع) به مُعَلَّى بن خنيس تعليم فرموده كه چون روز نوروز شود غسل كن و پاكيزه ترين جامه هاى خود را بپوش و به بهترين بوهاى خوش خود را خوشبو گردان و در آن روز روزه بدار پس چون از نماز پيشين و پسين و نافله هاى آن فارغ شوى چهار ركعت نماز بگذار يعنى هر دو ركعت به يك سلام، و در ركعت اوّل بعد از حمد ده مرتبه سوره »اِنَّا اَنْزَلْناهُ«بخوان و در ركعت دوّم بعد از حمد ده مرتبه سوره »قُلْ يا اَيُّها الْكافِروُنَ« و در ركعت سيّم بعد از حمد ده مرتبه سوره »قُلْ هُوَ اللَّهُ اَحَدٌ« و در ركعت چهارم بعد از حمد ده مرتبه »قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ« و »قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ« بخوان و بعد از نماز به سجده شكر برو و اين دعا را بخوان:... .

 ابن ابى الحديد در شرح بر نهج البلاغه نقل مى كند:

 وقد قبل علي عليه السلام هدايا جماعة من أصحابه ودعاه بعض من كان يأنس إليه إلى حلواء عملها يوم نوروز فاكل وقال لم عملت هذا فقال لأنه يوم نوروز فضحك وقال نورزوا لنا في كل يوم إن استطعتم . شرح نهج البلاغة - ابن أبي الحديد - ج 11 - ص

 شيخ صدوق در كتابش روايتى را از حضرت على نقل مى كند كه روزى براى على (ع) هديه اى آوردند، آنحضرت فرمود: اين چه هديه اى است؟  پاسخ دادند: امروز عيد نوروز است وهديه دادن در اين روز مرسوم مى باشد.

 فرمود: اگر مى توانيد هر روز را با هديه دادن خودتان نوروز كنيد، وسپس فرمود: »نيرزونا كلّ يوم« هر روزمان نوروز باد. من لايحضره الفقيه للشيخ الصدوق: 300/3.

توصيه به توقع فرج در روز نوروز:

امام صادق فرمود: عن الصادق: ... وما من يوم نيروز إلا ونحن نتوقع فيه الفرج... هيچ روز نووزى فرا نمى رسد مگر آنكه ما در آن روز توقّع و انتظار فرج را داريم، يعنى در اين روز نيز مانند روزهاى ديگر منتظر فرج و ظهور امام عصر و بقيه الله الاعظم خواهيم بود. وسائل الشيعة: 173/8. .

 سرّ سرآمدى انتظار فرج در روز نوروز، به قدرى كه امام صادق اينگونه فرموده باشد، اين است كه نوروز همراه با آغاز فصل بهار،  سرسبزى طبيعت و رشد دوباره موجودات، بيدار شدن دوباره زمين از خواب زمستانى، آغاز شادابى و نشاط دوباره انسانها است و در حقيقت نوروز روز حيات دوباره همه جهان و انسان است، و روز اميدوارى به آينده و بهتر شدن سال جديد است. و توقع فرج نيز براى دستيابى به همين امور است، زيرا با فرا رسيد فرج  و ظهور امام عصر، حيات دوباره معنوى و دينى در جامعه بوجود مى آيد، و نشاط و اميدوارى به آينده نيز د رميان مردمان حاكم مى گردد، و همه با هم و با اتحاد و انسجام يكپارچه به توحيد مى گروند و بزرگترين روز تحول در آينده همان روز فرج بقيه الله الاعظم است.

 پس آمال و اهداف انتظارفرج با اهداف و آمال نوروز اشتراكات فراوانى دارند، به همين جهت امام صادق فرمود: در اين روز ما انتظار فرج را داريم.

 

خطبه دوم: 89/12/27

توصيه مجدد به تقوي:

مناسبتها:

1   روز 29 اسفند روز ملي شدن صنعت نفت ايران.

2   روز اول فروردين آغاز سال 1390 و روز ميزباني مردم خراسان رضوي از رهبر فرزانه انقلاب اسلامي ايران در كنار حرم مطهر رضوي.

3    سرگرداني و تحير غرب در برابر خيزش هاي انقلابي مردم كشورهاي اسلامي و عربي منطقه:

مدتي است كه شاهد خيزش هاي انقلابي مردمي در كشورهاي منطقه هستيم كه با فراز و نشيب هايي نيز همراه بوده و هست و همه آنها سبب شده كه چشمان ملت هاي دنيا به آثار و پي آمدهاي آن دوخته شود و منتظر هرگونه نتيجه تازه و جديدي باشند و در عين حال مايه اميد واري  مسلمانان در بلاد اسلامي نسبت آينده نيز فراهم شده اما هرگز دشمنان نمي توانند و نمي خواهند اين اميد.واري براي مسلمانان وجود داشته باشد چرا كه اميد واري مسلمانان مايه نااميدي دشمنان خواهد بود.

از اين رو تلاش هاي گستره اي را براي محو اين اميدواري تبديل به نوميدي به كار مي گيرند و لي نكته مهم در اين ماجرا چيزي است كه آنها را دچار مشكل كرده و براحتي نمي توانند اتخاذ موضع نمايند .

از اين رو محافل سياسى غربى و عمدتاً نهادهاى اطلاعاتى و امنيتى وابسته به دولت هاى آمريكا، انگليس و فرانسه، درباره قيام هاى مردمى در كشورهاى عربى و شمال آفريقا و اين كه از ميان "انقلاب" و "ديكتاتورى" كداميك را بايد انتخاب كنند، دچار سردرگمى شده اند. علت اصلى اين سردرگمى را مى توان در چند نكته جستجو كرد.

 اول آن كه قيام هاى مردمى در جهان عرب بقدرى سريع و غيرمنتظره رخ داده و به پيش مى رود كه اصولاً محاسبات آن از قدرت آمريكا و انگليس و فرانسه خارج است و در خود منطقه نيز رژيم صهيونيستى اكنون خود را با يك فاجعه بزرگ مواجه مى بيند.

دوم آن كه آمريكا و انگليس و فرانسه در تلاش هاى زيادى كه براى مهار قيام هاى مردمى جهان عرب و شمال آفريقا بعمل آورده اند، تاكنون ناكام مانده اند. سقوط بن على و مبارك به هيچ وجه مطابق ميل و خواست و مصالح قدرت هاى غربى نبود ولى على رغم مقاومت هاى پيدا و پنهان اين قدرت ها، رخ داد. سران رژيم صهيونيستى نيز با ابراز نگرانى هاى پياپى نشان مى دهند كه شرايط جديد منطقه را براى موجوديت اين رژيم بسيار خطرناك مى دانند.

و سوم آن كه همه متوجه شده اند كه ملت هاى منطقه به نقطه اى از بيدارى رسيده اند كه ديگر نمى توان مانع پيشروى آن ها شد. اين بيدارى، با سقوط ديكتاتورهاى تونس و مصر اكنون به مرحله بلوغ رسيده و ملت هاى جهان عرب و شمال آفريقا شجاعت پيدا كرده اند و در قامت مردم انقلابى در برابر قلدرى هاى خودكامگان ايستادگى مى كنند.

 مقاومت مردم ليبى در برابر حملات هوايى و توپخانه اى و كماندويى ارتش و مزدوران خارجى قذافى علامت هاى سابقه اى را در جهان عرب به نمايش در آورده كه نويددهنده رويدادهايى بسيار مهمتر از يك انقلاب نرم و مخملى و رنگى و حتى يك انقلاب قهرآميز است.

 استمرار حضور مردم بحرين در صحنه انقلاب و اعتراض به حكومت پادشاهى و نيز آنچه بيش از يكماه است در يمن جريان دارد، همين واقعيت را به رخ مى كشد.

 اين عوامل مهم و سرنوشت ساز، چنان چهره اى از قيام هاى بى سابقه اما ريشه دار و عميق را به صحنه آورده كه همه نهادهاى اطلاعاتى و امنيتى غرب از تحليل آن عاجزند و براى شناخت آن، راه به جايى نمى برند.

 همين ويژگى موجب شده رئيس جمهور آمريكا يك روز با حمايت از ديكتاتورهاى مصر و ليبى به استمرار حكومت ضد مردمى آنان اميدوارى نشان دهد و روز ديگر با احساس نااميدى شديد از رويدادها، به عبارت پردازى هاى شبه شاعرانه روى آورد و انقلاب هاى مردمى جهان عرب و شمال آفريقا را "نسيم هاى آزادى بخش" بنامد و بگويد اين انقلاب ها افق هاى وسيعى را در برابر نسل هاى جديد ترسيم مى كنند.

 با اينحال، رئيس جمهور آمريكا در تحليل خود از اين حوادث، دچار سردرگمى بى سابقه اى شده و به جاى آن كه به خطرهاى ناشى از انقلاب هاى مردمى جهان عرب و شمال آفريقا براى منافع آمريكا اعتراف كند، در يك فرافكنى رسوا و خلاف گويى آشكار اعلام مى كند انقلاب هاى كشورهاى عربى به نفع واشنگتن است!

در كشورهاى عربى و شمال آفريقا از ليبى گرفته تا يمن، مصر، مراكش، تونس، اردن، عربستان، عمان، بحرين، قطر، الجزاير و كويت، شرايط بگونه اى به پيش مى رود كه قطعاً ديگر براى ديكتاتورها در اين منطقه جايى وجود نخواهد داشت و مردم به زودى سرنوشت خود را دردست خواهند گرفت. سياست هاى دوگانه و مزورانه و منافقانه آمريكا و ساير قدرت هاى غربى در برابر اين رويدادها نيز جواب نخواهد داد و آن ها ديگر هيچ قدرت و امكانى براى باقى نگهداشتن ديكتاتورها در مسندهاى حكومتى نخواهند داشت. اين واقعيت را از شعارهاى مردمى كه در صحنه حضور دارند، از چهره هاى مصمم معترضان، از استمرار پررنگ قيام هاى مردمى و از عقب نشينى هاى تاكتيكى و غيرتاكتيكى ديكتاتورها به روشنى مى توان فهميد.

اما در اين جا بايستي نكته ي ديگري را نيز مورد توجه قرار دهيم كه و آن دخالت نظامي برخي از كشورهاي عربي و مسلمان براي سركوب نمودن اين حركت ها ي انقلابي است كه در اين روزهاي اخير شاهد آن هستيم.

البته از دخالت برخي از كشورها خيلي متعجب نيستيم اما از كشورهاي كه داعيه اسلامي محض و خدمت حرمين شريفين را دارند متعجب هستيم زيرا شان خدمتگزاري حرمين شريفين خدمت به اسلام و مسلمين است نه خيانت به اسلام و سركوب نمودن مسلمانان.

تعجب مردم از اين دخالت بدين جهت است كه هرگاه كه جاي دخالت است آنها كناره گيري كردند و مهر سكوت بر لب زدند و حال كه ملتي مسلمان مي خواهد حق حاكميت را براي خودش به دست آورد براي سركوب آنها ورود به كشوري ديگر پيدا مي كنند و با ديكتاتورها هم دست مي شوند.

آن روزي كه غزه فرياد مظلوميتش به همه عالم مي رسيد اين خادم الحرمين ها پنبه در گوش خود گزارده بودند ولي امروز فرياد احساس شكست ديكتاتورهاي كشورهاي عربي آنها را بيدار نموده و خواب را از چشمانشان زدوده و در مرحله اول به فكر پناه دادن ديكتاتورهاي بي پناه افتاده اند و بن علي ها و مبارك ها را كه همه اربابان غربي در تلاش راندن آنها بودند پناه مي دهند و سپس به فكر نجات ساير ديكتاتورها از غلطيدن به ورطه شكست و نابودي ديگر مي افتند و مي خواهند آل خليفه ها را از چنگال عدالت خواهي مردم نجات دهند!!!

اما ما به سران اين كشورها عرض مي كنيم كه اولا مراقب رفتار و تضميمات خود باشيد و عجولانه تصميم نگيريد.

ثانيا مراقب باشيد در فريبكاري غرب و امريكا و اسراييل وارد نشويد و گول آنها را نخوريد چرا كه هر گاه زمان مصرف شما هم تمام شود شما را نيز همانند مبارك و بن علي به عنوان يك تفاله غير قابل مصرف به دور خواهند انداخت وهرگز به سابقه ارتباط شما با آنان نگاهي حتي نخواهند كرد.

ثالثا: چنانچه شما به دنبال اين هستيد كه خيزش ها و انقلاب هاي مردمي را از كشور خودتان دور نگاه داريد بدانيد با اين حركت تحور آميز شما مردم را عليه شما خشمناك تر خواهد كرد و بر نفرت آنها نسبت به شما خواهد افزود و در حقيقت بايد بدانيد بااين گام نادرست قدمي را در راستاي مرگ سياسي و حكومتي خود برخواهيد داشت.

و در پايان و نكته پاياني اينكه مردم مسلمان منطقه و جهان اسلام بايستي بيداري خود حفظ كنند و از هرگونه حمايتي از ملت هاي مظلوم و مسلمان دريغ نكنند و ملت ايران اسلامي نيز در اين راستا حمايت هاي خود را در كنار حمايت هاي دولت برا ي همه ملت ها مصروف مي نمايد.

4   توصيه به مراقبت هاي بيشتر در ايام نوروز براي برقراري امنيت مردم در وضعيت تعطيلات و نظارت بهتر بر عملكرد اقشار مختلف و هم چنين مراقبت بر اماكن عمومي و محل عرضه محصولات فرهنگي كه بعضا مشاهده مي شود غير اخلاقي هم مي تواند باشد.


Share
* نام:
ایمیل:
* نظر:

آخرین مطالب
صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو مطالب | جستجو | پيوندها | گالري تصاوير | نظرسنجي | معرفی استاد | آثار و تألیفات | طرح سؤال | ایمیل | نسخه موبایل | العربیه
طراحی و تولید: مؤسسه احرار اندیشه